PFOS-bodemverontreiniging in de omgeving van 3M Zwijndrecht - Start wetenschappelijk onderzoek rond PFAS in de mens

Gepubliceerd op woensdag 9 feb 2022 om 16:04

Start wetenschappelijk onderzoek rond PFAS in de mens

Naar aanleiding van de PFAS-verontreiniging in de omgeving van het bedrijf 3M start de Vlaamse regering een Humaan Biomonitoringsproject (HBM) dat via metingen in de mens blootstelling en effecten in beeld zal brengen. De nieuwe kennis uit dit onderzoek moet ons inzichten leveren hoe de verdere blootstelling aan PFAS op korte en langere termijn kan verminderd worden en hoe de gezondheid van de Vlaming zo goed mogelijk kan worden beschermd.

Het Departement Omgeving coördineert, in samenwerking met het Agentschap Zorg en Gezondheid, grootschalige onderzoeken waarbij chemische stoffen in het menselijk lichaam in verband worden gebracht met de omgeving en met persoonlijke gewoontes en factoren. Zo werden naast onderzoeken over heel Vlaanderen, ook al onderzoeken gedaan voor specifieke chemische stoffen in hotspots zoals Genk-Zuid, Menen en de Gentse Kanaalzone. De resultaten gaven aanleiding tot gerichte acties en beleidsopties. Rond PFAS werd Vlaanderenbreed al onderzoek gedaan. Dat leidde o.a. tot de opmaak van het PFAS-actieplan (https://omgeving.vlaanderen.be/pfas-actieplan). Een hotspot HBM-onderzoek werd echter nog niet gevoerd.

Daarom gaf minister Demir vorig jaar opdracht om zo’n hotspotonderzoek uit te voeren in de directe omgeving rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht. Het onderzoek volgt op het bloedonderzoek dat AZG vorig jaar bij 800 buurtbewoners van 3M uitvoerde. Dat onderzoek toonde toen hoge waarden van PFAS-stoffen in het bloed aan. Het Humaan Biomonitoringsonderzoek gaat een hele stap verder. Daarbij zullen bij deelnemers metingen van PFAS in bloed gekoppeld worden aan metingen van het stof dat zich bevindt in en om de woning van deelnemers, aan levensstijl, aan leeftijd en geslacht, metingen in groenten en eieren uit de tuin, metingen in compost en regenwater enz. Zo kan een geïntegreerde risico-analyse uitgevoerd worden en een klinische koppeling gemaakt worden naar gezondheidseffecten, en zal er bekeken worden hoe de resultaten medisch geïnterpreteerd kunnen worden. De verwerkte resultaten worden in het voorjaar 2023 voorzien.

Bij zo’n HBM-onderzoek wordt van elke deelnemer naast analyse van bloed of urine een zo volledig mogelijk beeld opgemaakt van factoren die de blootstelling en gezondheidsimpact beïnvloeden (voeding, roken, sociale achtergrond, leeftijd, woonomgeving, hobby’s enz.). De opgebouwde kennis om zo’n grootschalige humane biomonitoringsonderzoeken uit te voeren, vormt de basis van het onderzoek dat nu in de omgeving van 3M uit de startblokken schiet. De partners die dit onderzoek uitvoeren, zijn de Universiteit Antwerpen, VITO, het Provinciaal Instituut voor Hygiëne (PIH), de Universiteit Hasselt en de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Zij voerden ook de voorgaande HBM-onderzoeken uit. Vlaanderen is pionier in Europa voor dergelijke hoogstaande en vooruitstrevende onderzoeken.

Geen kandidaten gezocht

Zo’n 300 deelnemers zullen rechtstreeks per brief worden uitgenodigd. Vrijwilligers kunnen zich dus niet aanmelden omdat het om een steekproef gaat die zorgt voor een afspiegeling van de bevolking naar geslacht, leeftijd, verblijfsduur in het aandachtsgebied, enz. Een lokale adviesgroep zal de onderzoekers bijstaan bij het maken van keuzes over het onderzoeksopzet, de rekrutering van deelnemers, de communicatiestrategie en de eventuele noodzaak tot bijsturen van de no regret-maatregelen. 

No regret-maatregelen

Het lokaal bestuur wenst het belang en de naleving van de onderstaande no regretmaatregelen nogmaals onder de aandacht te brengen, specifiek voor de inwoners van Kruibeke.

In een zone van 5 km (voor Kruibeke ca zone Hogenakkerhoek: zie kaart)

  • Geen eigen geteelde eieren consumeren.

In een zone van 5 km tot 10 km (voor Kruibeke ca tot Bazel centrum en E17 afrit Haasdonk/Bazel: zie kaart)

  • Max 1 eigen geteeld ei consumeren per persoon per week.

In heel Vlaanderen

  • Gezonde voeding is voor iedereen belangrijk: cf. de aanbevelingen in de voedingsdriehoek. Gebruik daarbij een mix van voeding van verschillende bronnen (winkel, zelf-geteeld, …)